وصايای امام صادق (عليه السلام)هنگام فوت

وصايای اودر لحظه مرگ وصايایي چندي می نماید که برخي درامرامامت برخي درزمينه مسائل خانوادگي وبخشي درمورد عامه است.
- به فرزندان خود گفت: فَلا تَمُوتُنَّ اِلاُّ وَاَنتُم مُسلِموُن بکوشيد که جز مسلمان نميريد.

- به کسان وخويشان فرمود: اِنَّ شَفاعَتَنَا لاتَنالُ مَستَخِفّاَ بِالصَّلاةِ. شفاعت ما به کسي که نماز راکوچک بشمارد نمي رسد
- به خانواده خود وصيت کرد که پس ازمرگش تا چند سال درموسم حج درمني براي او مراسم عزاداري برپاکنند.

دستور داد براي خويشان وکسان هديه اي بفرستند، حتي هفتاد دينار براي حسن افطس از خويشان او. وحسن افطس همان کسي است که با خنجر به امام حمله کرده بود ومي فرمود مي خواهد آيه قرآن رادرمورد صله رحم اجرا کند.

- درباره امام پس ازخود، امام کاظم(عليه السلام) رابراي چندمين بار منصوب کرد که او درآن هنگام براساس سندي بیست سال داشت.

- بخشي از سفارشهاي او درباره غسل وکفن وقبر خود بود که احکام اسلامي دراين زمينه وجود دارد.
- وبالاخره بخشي از وصيت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار وآرامش، حفظ زبان، پرهيز ازدروغ وتهمت ودشمني، دوري ازتجاوز کار، پرهيز ازحسادت وترک معاصي و... بود.

لحظه مرگ

امام صادق(عليه السلام)درآخرين لحظات حيات که مرگ را نزديک ديد،دستور داد که تمام خانواده وخويشان نزديکش برسربالينش جمع گردند وپس از آنکه همه آنان درکنار امام حاضر شدند، چشم بگشود وبه صورت يکايک آنها نظرافکند وفرمود:«ان شفاعتنا لاتنال مستخفاٌ بالصلوة»

اين وصيت امام ، دليل آن است که درآئين اسلام،نماز جايگاهي مهم دارد ، طوريکه امام درآخرين لحظه هاي زندگي ازميان هزاران مسئله فقط نماز راسفارش مي کند و اين نيست جزبراي اينکه امام صادق(عليه السلام)هادي امت وپاسدار دين است ونماز ازاين ديدگاه ازاهميت فراواني برخوردار مي باشد.

به نظر من راز اينکه امام خويشاوندان نزديکش رابه نماز سفارش مي کند، آن است که مردم ازآنان انتظار ارشاد وراهنمائي دارند ، پس تبليغ وتوصيه اين فريضه اززبان آنان مؤثرتراست.نکته دوم آنکه نزديکان امام ومنسويان عترت نپندارند که به علت قرابت و داشتن نسبت با پيامبر ازشفاعت او واوصياي گرامي اش بهره مند خواهند بود،اگرچه درعمل به برخي از احکام سهل انگار باشند.

امام صادق(عليه السلام)بدين وسيله خواستند بيان کنند که خويشاوندي با پيامبر (صلي الله عليه وآله)اگر توأم با انجام فرائض وتکاليف ديني نباشد ،سودي به آنان نخواهد داشت ، بلکه اين نسبت مسؤوليت ايشان را سنگين ترخواهد ساخت.

ام حميده مادر امام موسي کاظم و همسر امام صادق(عليهماالسلام)ازاين حال امام و شگفت بوده که چگونه امام به هنگام وفات نيز ازاين فريضه بزرگ غفلت نداشته است و هرگاه اين حال امام رابه ياد مي آورده مي گريسته است.

ازکارهاي عجيب امام درساعت رحلتش آنکه دستور داد براي تمام خويشاوندان نزديکش صله وتحفه اي فرستاده شود وحتي براي حسن افطس مبلغ هفتاد دينار فرستاد.

سالمه کنيز وخدمتکارآن حضرت پرسيد:«چگونه به مردي که بادشنه وخنجر به شما حمله آورده وقصد قتل شمارا داشته است ،چنين مبلغي راعطا مي فرمائيد؟»

امام درپاسخ فرمود:«مي خواهي مشمول اين آيه قرآن نباشم که فرمود:«وَالَّذينَ يَصِلُونَ مااَمُرَاللهُ بِهِ يُوصَلَ وَ يَخَشونَ رَبَّهُم وَيَخافُونَ سُوءِ الحِسابِ»(وآنان که فرمان خدارا در مورد صله رحم و دلجوئي ازخويشاوندان اجرا مي کنند وازخدايشان مي ترسند وازمحاسبه بد فرجام بيمناکند).اي سالمه!خداوند بهشت رابيافريد وبوي آن رابسيار خوش و مطبوع گردانيد که ازفاصله اي به مسافت دوهزار ساله به مشام مي رسد، ليکن عاق و کسي که قطع رحم کرده بوي آن را احساس نمي کند و درنمي يابد.

اين وصيت امام نيز بيانگراهميت صله رحم است ورفتار خود امام هم اينگونه بوده که باارحامش پيوند داشته وحتي باآنان که بااو بريده وبه قصد کشتنش به طرف او حمله کرده بودند به طريق نيکو رفتار کرد و مبلغي صله فرستاد، وبراستي که اين ، خلق و خوي انبياء واولياء است.

امام در لحظه مرگ وصايايي چندي مي*نمايد که برخي در امر امامت، برخي در زمينه مسائل خانوادگي و بخشي در مورد عامه است.
- به فرزندان خود فرمود: فَلا تَمُوتُنَّ اِلاُّ وَ اَنتُم مُسلِموُن؛ بکوشيد که جز مسلمان نمي*ريد .

- به کسان و خويشان فرمود: اِنَّ شَفاعَتَنَا لاتَنالُ مَستَخِفّاَ بِالصَّلاةِ؛ شفاعت ما به کسي که نماز را کوچک بشمارد نمي*رسد .

- به خانواده خود وصيت فرمود که پس از مرگش تا چند سال در موسم حج در منا براي ايشان مراسم عزاداري بر پا کنند.

- دستور دادند براي خويشان و کسان هديه*اي بفرستند، حتي هفتاد دينار براي حسن افطس از خويشان ايشان. حسن افطس همان کسي است که با خنجر به امام حمله کرده بود و مي*فرمود مي*خواهد آيه قرآن را در مورد صله رحم اجرا کند. و بالاخره بخشي از وصيت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار و آرامش، حفظ زبان، پرهيز از دروغ و تهمت و دشمني، دوري از تجاوزکار، پرهيز از حسادت و ترک معاصي و ... بود.

- درباره امام پس از خود، امام کاظم عليه السلام را براي چندمين بار منصوب کرد که ايشان در آن هنگام بر اساس سندي بيست سال داشتند.

- بخشي از سفارش*هاي ايشان درباره غسل و کفن و قبر خود بود که احکام اسلامي در اين زمينه وجود دارد.
- و بالاخره بخشي از وصيت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار و آرامش، حفظ زبان، پرهيز از دروغ و تهمت و دشمني، دوري از تجاوزکار، پرهيز از حسادت و ترک معاصي و ... بود. (1)

لحظه مرگ

امام صادق عليه السلام در آخرين لحظات حيات که مرگ را نزديک ديدند، دستور دادند که تمام خانواده و خويشان نزديکش بر سر بالينش جمع گردند و پس از آن که همه آنان در کنار امام حاضر شدند، چشم بگشود و به صورت يکايک آنها نظر افکند و فرمود: «انّ شِفاعتنا لاتنال مستخفاٌ بالصلوة.»

اين وصيت امام، دليل آن است که در آئين اسلام، نماز جايگاهي مهم دارد، طوري که امام در آخرين لحظه*هاي زندگي از ميان هزاران مسئله فقط نماز را سفارش مي*کند و اين نيست جز براي اين که امام صادق عليه السلام هادي امت و پاسدار دين است و نماز از اين ديدگاه از اهميت فراواني برخوردار مي*باشد. اي سالمه! خداوند بهشت را بيافريد و بوي آن را بسيار خوش و مطبوع گردانيد که از فاصله*اي به مسافت دو هزار ساله به مشام مي*رسد، ليکن عاق و کسي که قطع رحم کرده بوي آن را احساس نمي*کند و درنمي*يابد.

به نظر من راز اين که امام خويشاوندان نزديکش را به نماز سفارش مي*کنند، آن است که مردم از آنان انتظار ارشاد و راهنمائي دارند، پس تبليغ و توصيه اين فريضه از زبان آنان مؤثرتر است. نکته دوم آن که نزديکان امام و منسويان عترت نپندارند که به علت قرابت و داشتن نسبت با پيامبر از شفاعت او و اوصياي گرامي*اش بهره*مند خواهند بود، اگرچه در عمل به برخي از احکام سهل انگار باشند.
امام صادق عليه السلام بدين وسيله خواستند بيان کنند که خويشاوندي با پيامبر صلي الله عليه و آله اگر توأم با انجام فرائض و تکاليف ديني نباشد، سودي به آنان نخواهد داشت، بلکه اين نسبت مسؤوليت ايشان را سنگين*تر خواهد ساخت.

ام*حميده مادر امام موسي کاظم و همسر امام صادق عليهماالسلام از اين حال امام در شگفت بوده که چگونه امام به هنگام وفات نيز از اين فريضه بزرگ غفلت نداشته است و هرگاه اين حال امام را به ياد مي*آورده مي*گريسته است.

از کارهاي عجيب امام در ساعت رحلتش آن که دستور دادند براي تمام خويشاوندان نزديکش صله و تحفه*اي فرستاده شود و حتي براي حسن افطس مبلغ هفتاد دينار فرستاد.

سالمه کنيز و خدمتکار آن حضرت پرسيد: «چگونه به مردي که با دشنه و خنجر به شما حمله آورده و قصد قتل شما را داشته است، چنين مبلغي را عطا مي*فرمائيد؟»

امام در پاسخ فرمود: «مي*خواهي مشمول اين آيه قرآن نباشم که فرمود: «وَالَّذينَ يَصِلُونَ ما اَمُرَاللهُ بِهِ يُوصَلَ وَ يَخَشونَ رَبَّهُم وَ يَخافُونَ سُوءِ الحِسابِ»؛ و آنان که فرمان خدا را در مورد صله رحم و دلجوئي از خويشاوندان اجرا مي*کنند و از خدايشان مي*ترسند و از محاسبه بدفرجام بيمناکند.

اي سالمه! خداوند بهشت را بيافريد و بوي آن را بسيار خوش و مطبوع گردانيد که از فاصله*اي به مسافت دو هزار ساله به مشام مي*رسد، ليکن عاق و کسي که قطع رحم کرده بوي آن را احساس نمي*کند و درنمي*يابد.
اين وصيت امام نيز بيانگر اهميت صله رحم است و رفتار خود امام هم اينگونه بوده که با ارحامش پيوند داشته و حتي با آنان که با او بريده و به قصد کشتنش به طرف او حمله کرده بودند به طريق نيکو رفتار کرد و مبلغي صله فرستاد، و به راستي که اين، خلق و خوي انبياء و اولياء است. (2)

   از وصیت نامه امام صادق  (ع) در بستر بیماری:

ای فرزند: کر کس لغزش دیگران کوچک شمارد، خطای خویش

بزرگ بیند، و هرکه خطای خود کوچک بیند، لغزش دیگران

                             بزرگ انگارد.

آنکه بر سر راه برادر خود چاهی کند، خود در آن چاه افتد.

آن ک با نادان در آمیخت خوار مایه شد و آنکه با دانشوران

                  مصاحبت جُست سر افرازی یافت.

ای فرزند: هر چند ترا به سود یا زیان باشد سخن حق گوی.

            مردم را به نیکی بخوان و از بدی باز دار.

میوه ی گوار ابر شاخه ی خوش پدید آید و شاخه ی خوش را ریشه ی

خوب روید و ریشه ی خوب در معدن و سر زمین شایسته پای گیرد.

ای فرزند:

اگر دیدار کنی، نیکان را دیدار کن که مردم بد کار چون سنگ

خاره اند و از سنگ خاره هرگز چشمه ی آبی نزاید یا چون

درختی باشد که برگ آن سبزی نگیرد و یا زمینی را مانند

        که از آن گیاهی سر بر نزند.    

پي نوشت

1.به نقل از کتاب صفحاتي از زندگاني امام صادق عليه السلام.

. 2 به نقل از کتاب احياگر تشيع.

منابع

http://vafayyar.parsiblog.com/-79079.htm

http://www.imam-sadiq.org/sub/isadiq/S1zen/Z7Shadt/vasiat.asp#2

http://www.alshiatalk.com/vb/showthread.php?t=7431