بازگشت ‏به بغداد

پس از مدتى امام جواد (ع) براى گزاردن حج از مامون اجازه خواست و از بغداد به سوى مدينه حركت كرد. در اين سفر ام الفضل نيز آن حضرت را همراهى مى‏كرد.

پس از حركت امام جواد (ع) به مدينه، مامون در طرسوس درگذشت و مردم با برادرش معتصم بيعت كردند. معتصم آن حضرت را خواست و او را به بغداد آورد. مسعودى در اثبات الوصية گويد: ابو جعفر (ع) در سالى كه مامون به بدندون از ديار روم رفت، همراه با ام الفضل به قصد زيارت خانه كعبه به مكه عزيمت كرد. ابو الحسن على، فرزند امام كه در آن هنگام كوچك بود، نيز با آن امام همراه بود. امام جواد (ع) آن كودك را در مدينه نهاد و خود با ام الفضل به سوى عراق روانه شد. آن حضرت پيش از حركت‏به سوى عراق، با ابو الحسن على سخن گفت و بر جانشينى او پس از خودش تصريح و به او وصيت كرد. مامون در روز پنج‏شنبه 13 رجب سال 218 هجرى، در حالى كه 16 سال از امامت ابو جعفر (ع) مى‏گذشت، وفات يافت. و مردم با معتصم، ابو اسحاق محمد بن هارون، در ماه شعبان سال 218 هجرى بيعت كردند.

از زمانى كه ابو جعفر به عراق بازگشت معتصم و جعفر بن مامون به فكر افتادند با به كار بستن حيله‏اى آن حضرت را از ميان بردارند.

اما شيخ مفيد تصريح كرده است كه اين واقعه در محرم سال 220 هجرى بوده است. وى گويد: امام جواد (ع) دو شب مانده از محرم در سال 220 هجرى به بغداد وارد شد و در ذى القعده همان سال در آن شهر وفات يافت.

با اين وجود مسعودى پيش از اين عبارت گويد: امام (ع) همواره در مدينه بود، تا آن كه معتصم در آغاز سال 225 هجرى او را به بغداد فراخواند. و امام (ع) در آن شهر ماندگار شد تا آن كه در آخر ذى القعده همان سال دنيا را بدرود گفت.

نگارنده: اولا: سخن مسعودى كه گفته است معتصم او را در سال 225 هجرى به بغداد فراخواند، با آنچه بعد از اين گفته، منافات دارد. ثانيا: آوردن امام به بغداد در سال 220 هجرى با آنچه همه بر آن اتفاق نظر دارند و از جمله شيخ مفيد نيز بر آن است كه وفات آن حضرت در سال 220 هجرى بوده است، منافات دارد. شايد اين خطا، در اثر سهو القلمى بوده كه از جانب مسعودى يا يكى از ناسخان روى داده است.

منبع

كتاب: سيره معصومان، ج 5، ص 226

نويسنده: سيد محسن امين

ترجمه: على حجتى كرمانى